ผู้รับเหมาบอกว่า “ใช้ปูน 240 ครับ” ฟังดูดี แต่คำถามที่ต้องถามต่อทันทีคือ กำลังอัดคอนกรีต 240 ksc นั้นเป็นแบบ Cube หรือ Cylinder เพราะตัวเลขเดียวกันอาจหมายถึงคอนกรีตคนละเกรด ต่างกันราว 13–17%
บทความนี้สรุปให้เจ้าของบ้านและผู้คุมงานเข้าใจแบบใช้งานได้จริง: ksc คืออะไร อ่านแบบอย่างไร สั่งให้ตรง ราคาแต่ละเกรดต่างกันแค่ไหน และจะรู้ได้อย่างไรว่าคอนกรีตที่เทไปแล้ว “ได้กำลังจริง”
กำลังอัดคอนกรีต ksc คืออะไร
ksc ย่อมาจาก kg/cm² (กิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร) เป็นหน่วยบอกว่าคอนกรีตที่แข็งตัวแล้วรับแรงกดได้เท่าไรก่อนแตก เช่น 240 ksc คือรับแรงกดได้ราว 240 กิโลกรัมบนพื้นที่ 1 ตารางเซนติเมตร
- ค่าที่ใช้อ้างอิงคือผลทดสอบที่ อายุ 28 วัน หลังหล่อตัวอย่าง (ACI 318 กำหนดให้ใช้ผล 28 วัน เว้นแต่แบบระบุอายุอื่น)
- แบบบางชุดเขียนเป็น MPa ให้จำว่า 1 MPa ≈ 10.2 ksc เช่น 240 ksc ≈ 23.5 MPa
- คอนกรีตผสมเสร็จที่ขายในไทยควรผลิตตาม มอก. 213-2560 (คอนกรีตผสมเสร็จ)
Cube กับ Cylinder ต่างกันอย่างไร ทำไมตัวเลขไม่เท่ากัน
ทั้งสองคือ “รูปทรงของก้อนตัวอย่าง” ที่นำไปกดในเครื่องทดสอบ
- Cube (ลูกบาศก์) ขนาด 15×15×15 ซม. — ก้อนเตี้ย แผ่นกดยึดผิวบนล่างไว้ ทำให้แตกยากกว่า ตัวเลขจึง “สูงกว่า”
- Cylinder (ทรงกระบอก) เส้นผ่านศูนย์กลาง 15 ซม. สูง 30 ซม. — สะท้อนกำลังเนื้อคอนกรีตได้ใกล้จริงกว่า วิศวกรมักใช้ค่านี้ในการออกแบบ (เขียนว่า fc′)
ในบัญชีราคาวัสดุของกระทรวงพาณิชย์และชื่อสินค้าของผู้ผลิตรายใหญ่ จะจับคู่เกรดไว้ดังนี้ (อายุ 28 วัน)
| ลูกบาศก์ (Cube) ksc | ทรงกระบอก (Cylinder) ksc | สัดส่วนโดยประมาณ |
|---|---|---|
| 180 | 140 | 0.78 |
| 210 | 180 | 0.86 |
| 240 | 210 | 0.88 |
| 280 | 240 | 0.86 |
| 320 | 280 | 0.88 |
| 350 | 300 | 0.86 |
บางแหล่งใช้ตัวคูณ 0.833 (Cylinder = Cube × 0.833) ซึ่งให้ค่าใกล้เคียงกัน สิ่งที่ต้องจำคือ ถ้าแบบเขียน fc′ 240 ksc (Cylinder) ต้องสั่งคอนกรีตราว 280 Cube ไม่ใช่ “240” เฉย ๆ ถ้าแบบหรือรายการประกอบแบบระบุวิธีเทียบไว้ ให้ยึดตามนั้น
เลือกกำลังอัดคอนกรีตให้เหมาะกับงาน
ตารางนี้เป็น “แนวทางที่พบบ่อย” เพื่อให้คุยกับช่างและแพลนต์ได้ถูก ไม่ใช่ตัวแทนแบบวิศวกร งานโครงสร้างต้องยึดตามแบบเสมอ
| ประเภทงาน | เกรดที่พบบ่อย | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| คอนกรีตหยาบ (Lean) รองก้นฐานราก | เกรดต่ำ ไม่ใช่โครงสร้าง | ใช้ปรับระดับ กันดินปนเหล็ก ไม่ใช้รับน้ำหนัก |
| ทางเดิน ลานซักล้าง (ไม่มีรถวิ่ง) | 180–210 Cube | ความหนา รอยต่อ และการบดอัดดินสำคัญพอ ๆ กับเกรด |
| ลานจอดรถยนต์ในบ้าน | 210–240 Cube ขึ้นไป | รถเข้าออกบ่อยควรใช้ 210 ขึ้นไป พร้อมเหล็กเสริมและความหนาตามแบบ |
| ฐานราก เสา คาน พื้น บ้าน 1–2 ชั้น | ตามแบบ มักเป็น fc′ 210–240 Cylinder (≈240–280 Cube) | ห้ามลดเกรดเอง ตรวจใบส่งของทุกคัน |
| อาคารหลายชั้น โรงงาน ลานรถบรรทุก | 280 Cube ขึ้นไป ตามแบบ | มักมีข้อกำหนดเก็บตัวอย่างและทดสอบเข้มกว่า |
เกรดสูงกว่าไม่ได้แปลว่า “ดีกว่าเสมอ” ถ้าการเท การจี้ และการบ่มไม่ดี คอนกรีต 280 ก็แตกร้าวได้ อ่านเพิ่มเรื่องสาเหตุพื้นคอนกรีตลานบ้านแตกร้าวและวิธีซ่อม
ราคาคอนกรีตผสมเสร็จ ขอนแก่น แต่ละเกรดต่างกันแค่ไหน
ราคาเฉลี่ยคอนกรีตผสมเสร็จ (ตราซีแพค) จังหวัดขอนแก่น เดือนสิงหาคม 2569 จากข้อมูลราคาวัสดุก่อสร้างของกระทรวงพาณิชย์ ไม่รวม VAT (ข้อมูล ณ วันที่ 4 พ.ย. 2569):
| เกรด (Cube/Cylinder) | บาท/ลบ.ม. (คิว) |
|---|---|
| 180 / 140 | 2,643.88 |
| 210 / 180 | 2,725.28 |
| 240 / 210 | 2,780.98 |
| 280 / 240 | 2,836.68 |
| 320 / 280 | 2,895.00 |
ฝั่งกรุงเทพฯ และปริมณฑล ผู้ผลิตรายหนึ่งระบุช่วงราคาปี 2569 ราว 1,800–2,800 บาท/คิว ขึ้นกับเกรด แบรนด์ และระยะส่ง ราคาจริงหน้างานจึงต้องขอใบเสนอราคา
ตัวอย่างคำนวณ: อัปเกรด 240 → 280 Cube เพิ่มเงินเท่าไร
สมมติงานโครงสร้างบ้านใช้คอนกรีต 25 คิว (สมมติฐานเพื่อดูภาพเท่านั้น)
- ส่วนต่างราคา = 2,836.68 − 2,780.98 = 55.70 บาท/คิว (ราว 2%)
- 25 คิว × 55.70 = 1,392.50 บาท + VAT 7% ≈ 1,490 บาท
- ค่าคอนกรีตทั้งงาน: 240 Cube ≈ 74,391 บาท เทียบ 280 Cube ≈ 75,881 บาท (รวม VAT)
ส่วนนี้คือ ค่าของ เท่านั้น ยังไม่รวมค่าแรงเท ค่ารถปั๊ม และค่าขนส่งระยะไกล ซึ่งโดยมากไม่ได้แพงขึ้นตามเกรด ข้อคิดคือ การสั่งผิดชนิดเพื่อประหยัดหลักพันบาท อาจต้องจ่ายค่าเจาะทดสอบหรือเสริมกำลังเป็นหลักหมื่นภายหลัง
วิธีเช็กว่ากำลังอัดคอนกรีตที่เทได้ “ถึงจริง”
- ก่อนสั่ง อ่านรายการประกอบแบบ ดูว่า fc′ เป็น Cube หรือ Cylinder เขียนในใบสั่งซื้อให้ครบ เช่น “280 Cube / 240 Cylinder”
- รถมาถึง ตรวจใบส่งของทุกคัน: เกรด ชนิด ปริมาณ เวลาออกจากแพลนต์ และค่ายุบตัว (Slump) ที่สั่ง
- ห้ามเติมน้ำเอง ถ้าปูนข้นเกินไป ให้ปรึกษาแพลนต์หรือผู้ควบคุมงาน
- เก็บก้อนตัวอย่าง จากคอนกรีตที่ใช้เทจริง หล่อเป็นชุด (ลูกบาศก์มักหล่อชุดละ 3 ก้อน) กระทุ้งทีละชั้น เขียนวันที่และตำแหน่งที่เท ความถี่ให้ทำตามรายการประกอบแบบหรือผู้ควบคุมงาน
- บ่มตัวอย่างให้ถูก วางในที่ร่ม ไม่ให้กระทบกระเทือน ถอดแบบแล้วแช่น้ำจนถึงวันทดสอบ
- ส่งห้องปฏิบัติการ ทดสอบที่ 7 วันเพื่อดูแนวโน้ม และ 28 วันเพื่อตัดสิน เก็บรายงานผลไว้กับเอกสารบ้าน
อ่านผลทดสอบกำลังอัดคอนกรีตอย่างไร
ตามแนวทาง ACI 318 (สำหรับ fc′ ไม่เกิน 35 MPa) ถือว่าผ่านเมื่อ
- ค่าเฉลี่ยของผลทดสอบ 3 ครั้งติดกัน ไม่ต่ำกว่า fc′ และ
- ไม่มีผลครั้งใดต่ำกว่า fc′ เกิน 3.5 MPa (ราว 35 ksc)
แปลว่า ผลชุดเดียวที่ต่ำกว่า 240 เล็กน้อย “ยังไม่ใช่ความผิดปกติ” ถ้าภาพรวมผ่านเกณฑ์ ในทางกลับกัน ถ้าผลชุดใดต่ำมาก ต้องตรวจสอบหาสาเหตุ
5 สาเหตุที่กำลังอัดคอนกรีตต่ำกว่าที่สั่ง
สมาคมคอนกรีตผสมเสร็จของสหรัฐฯ (NRMCA) ระบุว่าผลกดต่ำส่วนใหญ่เกิดจากการเก็บ บ่ม และทดสอบตัวอย่างไม่ถูกวิธี รองลงมาคือการผลิตผิดพลาดหรือเติมน้ำมากเกินที่หน้างาน สิ่งที่เจ้าของบ้านควรรู้คือ
- เติมน้ำหน้างาน — ปูนเหลวเทง่ายขึ้น แต่สัดส่วนน้ำต่อซีเมนต์สูงขึ้น กำลังอัดจึงลดลง
- รถรอนานเกินไป — ปูนเริ่มก่อตัว มักจบด้วยการเติมน้ำ
- จี้เขย่าไม่ทั่ว — เกิดโพรงและรูพรุน โดยเฉพาะโคนเสาและท้องคาน
- ไม่บ่มชื้น — ผิวแห้งเร็ว แตกลายงา กำลังไม่พัฒนาเต็มที่
- เก็บก้อนตัวอย่างผิดวิธี — ทิ้งตากแดด กระแทกตอนขนส่ง ทำให้ผลต่ำทั้งที่คอนกรีตในโครงสร้างอาจดี
เมื่อไรควรเรียกวิศวกร
- แบบเขียนแค่ “240” ไม่บอกชนิด หรือผู้รับเหมาเสนอเปลี่ยนเกรดคอนกรีต
- ผลทดสอบกำลังอัดคอนกรีตไม่ผ่านเกณฑ์ หรือไม่มีการเก็บตัวอย่างเลยในงานโครงสร้าง
- เห็นโพรง รูพรุน เหล็กโผล่ หลังถอดแบบเสา คาน
- บ้านสร้างเสร็จแล้วแต่สงสัยคุณภาพคอนกรีต — ทดสอบได้ด้วยการทดสอบแบบไม่ทำลาย (NDT) หรือเจาะ Core Test เพื่อดูกำลังอัดจริง
ถ้ากำลังสร้างบ้าน การให้วิศวกรตรวจงวดงานก่อนจ่ายเงินผู้รับเหมา ช่วยเช็กใบส่งของ การเก็บตัวอย่าง และผลทดสอบให้ครบก่อนปิดงวด ส่วนการทดสอบก้อนตัวอย่าง เหล็ก ทราย หิน ดูบริการทดสอบวัสดุก่อสร้าง
คำถามที่พบบ่อย
คอนกรีต 240 ksc ที่ร้านขาย เป็นแบบ Cube หรือ Cylinder?
คอนกรีตผสมเสร็จในไทยส่วนใหญ่เรียกเกรดตามก้อนลูกบาศก์ (Cube) และมักกำกับค่าทรงกระบอกไว้คู่กัน เช่น 240 Cube / 210 Cylinder จึงควรถามแพลนต์และดูใบส่งของทุกครั้งว่าตัวเลขที่ได้เป็นแบบไหน
บ้าน 2 ชั้นควรใช้คอนกรีตกี่ ksc?
ต้องยึดตามแบบและรายการประกอบแบบของวิศวกรผู้ออกแบบ แบบบ้านพักอาศัยทั่วไปมักกำหนดงานโครงสร้างไว้ราว 210–240 ksc แบบทรงกระบอก ซึ่งเทียบได้ราว 240–280 ksc แบบลูกบาศก์ ห้ามลดเกรดเองเพื่อประหยัด
ผลกดก้อนตัวอย่างที่ 7 วันได้ต่ำกว่า 240 แปลว่าคอนกรีตไม่ผ่านหรือไม่?
ยังไม่ใช่ ผลที่ 7 วันใช้ดูแนวโน้มการพัฒนากำลังเท่านั้น การตัดสินว่าผ่านหรือไม่ใช้ผลที่อายุ 28 วัน (เว้นแต่แบบกำหนดอายุอื่น)
ถ้าผลกำลังอัด 28 วันไม่ผ่าน ต้องทำอย่างไร?
อย่าเพิ่งทุบรื้อ ให้ตรวจก่อนว่าเก็บ บ่ม และขนส่งก้อนตัวอย่างถูกวิธีหรือไม่ แล้วให้วิศวกรประเมินว่าส่วนนั้นต้องการกำลังเท่าไร หากจำเป็นจึงเจาะ Core หรือทดสอบแบบไม่ทำลายเพื่อดูกำลังของคอนกรีตในโครงสร้างจริง
สรุป: กำลังอัดคอนกรีต ksc ต้องอ่านคู่กับชนิดก้อนทดสอบเสมอ สั่งให้ตรงแบบ ตรวจใบส่งของ และเก็บตัวอย่างไปทดสอบ ถ้าคุณกำลังสร้างหรือต่อเติมบ้านในขอนแก่นและจังหวัดใกล้เคียง (มหาสารคาม กาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด) และไม่แน่ใจเรื่องเกรดคอนกรีตหรือผลทดสอบ ให้วิศวกรช่วยดูก่อนเทงานถัดไป หรือประเมินราคาทดสอบวัสดุเบื้องต้น
ต้องการให้วิศวกรช่วยดูงานของคุณ?
Grow Construction and Supply ตรวจสอบโครงสร้าง แก้ปัญหาบ้านร้าว–บ้านทรุด ที่ปรึกษางานก่อสร้าง และทดสอบวัสดุก่อสร้าง ในขอนแก่นและจังหวัดใกล้เคียง
แหล่งอ้างอิง
- American Concrete Institute – Standards for 7-day and 28-day strength test results (ACI 318-19)
- NRMCA – CIP 9 Low Concrete Cylinder Strength
- โยธาไทย – ราคาคอนกรีตผสมเสร็จทุกจังหวัด ส.ค. 2569 (ข้อมูลกระทรวงพาณิชย์)
- BIG MACHINE TRADING – กำลังอัดคอนกรีต Cube กับ Cylinder แปลงค่าอย่างไร
- TQC Concrete – คอนกรีต 180, 210, 240 ksc ต่างกันอย่างไร
- ORC Premier – ราคากลางคอนกรีตผสมเสร็จ 2026
ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป การตัดสินใจเรื่องโครงสร้างควรให้วิศวกรตรวจหน้างาน · ผลการคำนวณเป็นการประมาณการ ไม่ใช่คำแนะนำทางการเงิน · ราคาเป็นค่าเฉลี่ยอ้างอิง ราคาจริงขึ้นกับผู้ขายและระยะส่ง